MUZEUM STAROPOLSKIEGO OKRĘGU PRZEMYSŁOWEGO
w STARACHOWICACH
STRONA GŁÓWNAMUZEUMDZIAŁYWYSTAWYEDUKACJAWYDARZENIAFOTOGALERIA
Muzeum od środka
Zakochaj się w Wąchocku
Chlewiska
Stara Kuźnica
Dymarki Świętokrzyskie
FOTOGALERIA
Klasztor w Wąchocku został zbudowany na przełomie XII i XIII wieku. Jest jednym z najpiękniejszych przykładów architektury romańskiej Polsce.
Wąchock staraniem cystersów w 1454 roku otrzymał prawa miejskie na prawie magdeburskim. Dużą rolę miejscowi cystersi odgrywali w dziedzinie gospodarczej. Zakonnicy zajmowali się hodowlą, młynarstwem, tkactwem, a także górnictwem i hutnictwem. Opactwo wąchockie otrzymało przywilej na poszukiwanie kruszców w księstwie krakowskim i sandomierskim. Dzięki temu budowano własne huty, co dało początek staropolskiemu zagłębiu hutniczemu.

Początki Chlewisk sięgają XII wieku - pierwszym właścicielem tych dóbr był Piotr Dunin ze Skrzynna, starosta kraśnicki, wrocławski i kaliski, który w 1121 r. wybudował kościół, zaś w 1135 r. zachodnią część pałacu.
Kolejnymi właścicielami Chlewisk byli Odrowążowie, którzy od nazwy rodowej posiadłości przyjęli nazwisko Chlewickich. Oni to rozbudowują miejscowy kościół i dobudowują wschodnią część pałacu.
Dzięki zasługom Jakuba, Mikołaja i Piotra Chlewickich Kazimierz Wielki w roku 1360 przenosi ich dobra na prawa magdeburskie. Na wzmiankę zasługuje jeszcze inny (żyjący w XVII w.) Mikołaj Chlewicki - w okresie potopu szwedzkiego był on dowódcą eskorty króla Jana Kazimierza podczas jego wyprawy na Śląsk.
W drugiej połowie XVIII w. Chlewiska przechodzą w ręce rodziny Podkańskich (Józefa oraz Aleksandra).
W 1801 r. dobra Chlewisk liczące 14 400 ha stają się własnością hrabiego Stanisława Sołtyka (posła Sejmu Czteroletniego, jednego z założycieli Towarzystwa Przyjaciół Nauk, marszałka sejmu w 1811r.) oraz jego syna Romana (generała, uczestnika kampanii napoleońskich oraz Powstania Listopadowego) - byli oni właścicielami Chlewisk od 1801 do 1831 r.
Wtedy właśnie zaczyna się szczególny okres rozkwitu Chlewisk i okolicznych terenów: w Chlewiskach w latach 1811-1825 powstaje walcownia blach i fabryka gwoździ (surowiec do produkcji dostarczany jest przez wielki piec w Aleksandrowie powstały już w 1727 r.), w 1820 r. w Aleksandrowie powstaje nastepny wielki piec. Chlewiska wchodzące w skład Staropolskiego Okręgu Przemysłowego są wówczas jednym z największych ośrodków przemysłowych wschodniej Polski. Niestety, w roku 1831 w odwecie za działalność patriotyczną Stanisława i Romana Sołtyków (na wniosek Romana w roku 1830 dokonano detronizacji cara Mikołaja I) ich dobra zostaja skonfiskowane - Stanisław umiera, zaś Roman udaje się na emigrację do Francji.
W 1882 r. do Chlewisk przybywa Francuskie Towarzystwo Metalurgiczne - rozpoczyna sie budowa wielkiego pieca opalanego węglem drzewnym, który będzie pracował aż do 1940 r. dając 5 tys. ton surówki rocznie.
W latach 1895-1912 dobra Chlewisk są własnością hrabiego Ludwika Platera, a następnie jego synów: Zygmunta i Konstantego - w tym czasie powstaje odlewnia w Chlewiskach.

Stara Kuźnica – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie koneckim, w gminie Końskie. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie kieleckim.
Przez miejscowość przepływa rzeczka Młynkowska, prawobrzeżny dopływ Czystej.
 

Kuźnica wodna, obecnie oddział Muzeum Techniki NOT w Warszawie. Pierwsze wzmianki o funkcjonującej tu kuźnicy pochodzą z XVIIw. Kuźnica napędzana była kołem wodnym na rzece Młynkowskiej. W 1860 r. wzniesiono wielki piec, który pracował z przerwami do 1893 r. W skład zakładu wchodzą: ujęcie wody, grobla, wypusty oraz dwa koła nasiębierne (na potrzeby pokazów działania kuźni woda może zostać czasowo skierowana na koło wodne). W kuźnicy znajduje się też drewniany młot, typowy dla polskich zakładów z tego okresu, oraz zabytkowa dmuchawa.
W latach 80. XX wieku podmokły teren, z którego woda spływała na koło wodne, został uregulowany i w jego miejscu powstał zbiornik wodny z ciekawym sześciokątnym spływem, z którego woda odpływa pod ziemią . Zbiornik jest zarybiony, a ponadto wykorzystywany w celach turystycznych.

Od ponad 40 lat, począwszy od 1967 roku u podnóża Łysej Góry w Nowej Słupi, co roku odbywa się impreza plenerowa nosząca nazwę „Dymarki Świętokrzyskie”.

Główną atrakcją tego przedsięwzięcia jest uzyskiwanie żelaza metodą stosowaną w okresie rzymskim - przed dwoma tysiącami lat. Piece używane w starożytności zostały współcześnie „ochrzczone” średniowiecznym mianem „dymarek” i chociaż mają inną konstrukcję niż średniowieczne, „prawdziwe” dymarki, nazwa ta funkcjonuje m.in. za sprawą imprezy, posiadającej najdłuższą tradycję w regionie.

Dzięki badaniom archeologicznym i metalurgicznym możliwa jest obecnie rekonstrukcja i prezentacja antycznego cyklu produkcji żelaza. Podstawą do rozpoczęcia badań w Górach Świętokrzyskich był żużel występujący masowo w ich północno-wschodnim rejonie.

0 element(y|ów)